De PvdA maakt zich ernstig zorgen over het verkokerd decentraliseren van diverse overheidstaken van het Rijk naar gemeenten. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid doet zijn ding met de Wet Werken naar Vermogen. Het Ministerie van Volksgezondheid doet weer zijn eigen ding met de jeugdzorg en het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen doet weer zijn ding. De overheveling van deze taken aan allemaal gepaard met fikse zogenaamde doelmatigheidskortingen. Het Rijk gaat er namelijk vanuit dat gemeenten doelmatiger deze taken kan uitvoeren dan haarzelf.

Deze taken komen momenteel allemaal versnipperd bij gemeenten terecht, terwijl de mogelijkheden voor gemeenten om doelmatiger te werken erin gelegen is om zaken in samenhang te kunnen oppakken. Uiteindelijk praat je over dezelfde burger: de burger die is aangewezen op passend onderwijs, en darna op wat nu nog de Wajong heet of de WSW, en in zijn thuissituatie misschien weer maatschappelijke ondersteuning behoeft.

Diezelfde burger wordt beter geholpen als het Rijk erin slaagt om al die operaties ontschot aan te bieden aan gemeenten. Dus niet elke taak afzonderlijk met een specifiek budget, mar alle taken ineen met 1 budget. De decentralisatie gaat gepaard met heel rigoureuze bezuinigingen. De PvdA is bezorgd over de effecten van die maatregelen. Als je minder bezuinigt en de bezuinigingen over een langere tijd uitsmeert en als je de decentralisaties daadwerkelijk integreert, is dat veel beter.

Tekorten zullen er sowieso ontstaan. Om deze op te vangen is het belangrijk dat gemeenten hierin meer beleidsvrijheid krijgen. Een ontschotting van het budget is daarvoor een goed instrument. Het geeft gemeenten de mogelijkheid om meer maatwerk te bieden aan de burger die met een opeenstapeling van bezuinigingen te maken krijgt. Het geven van meer beleidsvrijheid zal meer doelmatigheid als gevolg hebben. Blijft deze beleidsvrijheid uit, dan ligt verwaarlozing op de loer. Verwaarlozing oplossen is altijd duurder dan voorkomen.

Om die reden heeft de PvdA Duiven samen met de VVD een motie ingediend om de Tweede Kamer en het kabinet te verzoeken om de overheveling ontschot uit te voeren.

Een half jaar voor de behandeling van de begroting in de gemeenteraad, wordt de perspectiefnota besproken. De begroting wordt vastgesteld in november en de perspectiefnota in mei/juni. Doel van de perspectiefnota is dat er richtinggevende uitspraken door de raad worden gedaan over de begroting. Voor een raadslid is het echter lastig om allerlei richtinggevende uitspraken te doen over allerlei onderwerpen, laat staan om hier begroting-technisch een mening over te hebben, zonder dat er voldoende verdieping is gegeven.

Op initiatief van PvdA-wethouder Karel Schols is hiervoor de themanota opgesteld. Doel is dat de gemeenteraad een aantal thema's aanwijst die vervolgens door het amtelijk apparaat verder wordt uitgewerkt. Per thema worden dan een aantal keuzescenario's geschetst en wordt er verdieping gegeven aan de raadsleden. Op deze wijze kan de raad haar kaderstellende rol veel beter invullen. Verder wordt er door de raad ook gerichtere uitspraken gedaan die het College dient mee te nemen in het opmaken van de begroting.

De PvdA fractie is hier uiteraard een groot voorstander van. Op initiatief van de PvdA kunnen ook maatschappelijke organisaties of individuele burgers thema's aandragen waaruit de gemeenteraad kan kiezen. De PvdA vindt deze vorm van burgerparticipatie erg belangrijk. Als raadslid ben je dan wel de ogen en oren van de burger, maar het is in de huidige tijd onmogelijk om van alle facetten die spelen in de maatschappij goed en up-to-date op de hoogte te zijn. Juist doordat organisaties en burgers thema's kunnen aandragen, komt de politiek weer dichter bij de mensen te staan.

De onderhandelaars van de VNG hebben en grote inspanning gepleegd om tot een nieuw bestuursakkoord te komen met het Rijk. Het gaat daarbij om het overhevelen van diverse taken vanuit de Rijksoverheid naar de gemeenten. Daarnaast wordt met het overhevelen minder budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van deze taken. De PvdA is aan de ene kant blij met de nieuwe taken, maar niet met het lagere budget.

De PvdA is blij met de volgende zaken in het akkoord:

  • Vermindering van regeldruk, hier is de burger zeker bij gebaat
  • Overheveling van taken naar de gemeenten, de lokale overheid staat immers dichter bij de burger

De PvdA is niet blij met de volgende zaken:

  • Gemeenten dreigen een tekort van € 700 miljoen te krijgen door de korting op de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW).
  • Verdwijning van het wettelijk recht op jeugdzorg
  • Gehele budget korting die minimaal € 2-3 miljard is voor gemeenten

De PvdA Duiven vindt dat de overheveling van de taken met het bijbehorende budget moet plaatsvinden. Om die reden heeft zij een motie in de gemeenteraad in stemming gebracht die unaniem werd ondersteund op 18 april 2011.

De motie riep tevens op om als gemeente tegen het bestuursakkoord te stemmen. Helaas bleek de steun van Lokaal Alternatief, VVD en CDA als sneeuw voor de zon verdwenen. Een maand later, op 30 mei 2011, steunden zij het voorstel om juist (ja, mits) in te stemmen met het bestuursakkoord.

Helaas kan er tijdens het VNG congres alleen ja of nee gestemd worden. Het is niet mogelijk om het bestuursakkoord op bepaalde punten te amenderen. Het kabinet gaf ook heel duidelijk aan dat er geen extra geld beschikbaar komt. De gemeenten staan echter sterk als zij een nee uitspreken. Het Rijk moet dan terugvallen op de wettelijke bepalingen uit de Gemeentewet. In artikel 108, lid 3 staat: “De kosten, verbonden aan de uitvoering van medebewindstaken, worden door het Rijk aan de gemeenten volledig vergoed".

Op 5 juli 2010 heeft de PvdA meer duidelijkheid gevraagd over de rechtspositie van de griffier. De griffier is formeel in dienst van de gemeenteraad, maar veel gemeenten hebben een constructie waarbij de griffier werknemer is van de gemeente. Bij de raadsvergadering van 5 juli 2010 was een ingekomen stuk van de VNG "handreiking over de rechtspositie van de griffier". De PvdA wilde graag vernemen wat de gemeente hier mee gaat doen.

Eindelijk is het dan nu zo ver. Op 13 februari 2012 stelde de commissie Bestuur voor om een werkgeverscommissie in te stellen. Deze commissie treedt op als werkgever voor de griffier. De commissie zal bestaan uit Piet Dijkstra van Lokaal Alternatief, Henk Albers van het CDA en Marcel van der Wielen van de PvdA. Als technisch voorzitter zal Joop Schrijner van de VVD gaan optreden, hij is namelijk tevens vice-voorzitter van de gemeenteraad. De werkgeverscommissie werd verder bijgestaan door de burgemeester, die als adviseur zal optreden. De griffier is hiermee formeel in dienst van de gemeenteraad en niet meer van de gemeente.

De PvdA kan het opheffen van het burgerpanel door het College niet plaatsen. Wij zien een viertal knelpunten.

Ten eerste. Het College akkoord spreekt nadrukkelijk over het stimuleren van de maatschappelijke betrokkenheid en participatie. Een burgerpanel bestaande uit meer dan 500 personen, laat wel zien dat er een goede betrokkenheid is vanuit de burgers. Deze betrokkenheid moet je als College koesteren en mede gezien de grote omvang ook benutten. In die context is het jammer dat het burgerpanel is gestopt. In 1 keer wordt de betrokkenheid van meer dan 500 burgers bij het gemeente beleid teniet gedaan.

Daarnaast concludeert de PvdA dat de gemeente bijvoorbeeld bij het afvalbeleid een gespecialiseerd bureau heeft ingeschakeld om bij burgers een enquête uit te zetten. Gezien de gestelde vragen en antwoorden hebben wij niet gemerkt dat dit een meerwaarde heeft opgeleverd, dan wanneer je dit via het burgerpanel zou hebben gedaan.

In antwoord op schriftelijke vragen vanuit de CDA fractie, stelt het College dat men de voorkeur heeft om meer doelgroepgewijs te benaderen. Als voorbeeld wordt onder andere de jongerenraad genoemd. Hier zit voor de PvdA een tweede knelpunt. Hoe kan het College nu al een specifiek instrument zoals het burgerpanel stopzetten, zonder dat andere instrumenten al beschikbaar of operationeel zijn? Zo staat in september positief jeugdbeleid op de agenda van de raad.

Ten derde kan de PvdA zich maar deels vinden in het doelgroepgewijs benaderen. Er is al snel sprake van een kleine en selecte groep intimi. Er zijn genoeg belangrijke thema’s die je juist aan een breed en niet georganiseerde groep burgers wilt voorleggen. Dat kan je nu al direct doen bij het burgerpanel. Bij het gebruik van social media of andere middelen moet je altijd nog maar afwachten of er voldoende deelname of respons komt.

Dan ons vierde knelpunt. Het feit dat de raad niet vooraf is geïnformeerd of geconsulteerd. Immers het initiatief voor het oprichten van een burgerpanel vloeit voort uit een discussie in de raad naar aanleiding van een rapport van de rekenkamercommissie over burgerparticipatie en betrokkenheid bij besluitvorming. Een discussie in de raad hierover, waarbij er ook gekeken kan worden naar alternatieven, is dan zeker op zijn plaats.